12-18 YAŞ ARALIĞI BİREYLERDE SİBER ZORBALIK, SİBER MAĞDURİYET FARKINDALIĞI VE DİJİTAL OKURYAZARLIK BİLİNCİ ÜZERİNE İNCELEME
Makale özeti: Çalışmanın amacı, 12-18 yaş aralığındaki ergenlerin siber zorbalık, siber mağduriyet farkındalığı ve dijital okuryazarlık bilincini ortaya koymaktır. Araştırmanın evrenini, Samsun ilindeki 12-18 yaş arası bireyler, örneklem grubunu ise bu bireyler arasından tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilmiş ve çalışmaya gönüllü olarak katılımda bulunmayı kabul etmiş 351 katılımcı oluşturmaktadır. Çalışma bilimsel araştırma yöntemlerinden nicel yöntemle tasarlanmaktadır. Veri toplama sürecinde “Kişisel Bilgi Formu”, “E-Mağduriyet Ölçeği”, “E-Zorbalık Ölçeği” ve “21. Yüzyıl Dijital Okuryazarlık Becerileri Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırmada erkek katılımcıların kadın katılımcılara kıyasla daha yüksek siber mağduriyet yaşadığı ve daha yüksek siber zorbalık yaptığı görülmüştür.12-15 yaş arasındaki bireylerin 16 yaş ve üstü bireylere göre dijital okuryazarlık düzeyleri daha yüksek ve siber zorbalık düzeyleri daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Gelir düzeyi düşük ve anne eğitim düzeyi üniversite olan katılımcıların siber mağduriyeti daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Babasının eğitim düzeyinin üniversite olduğunu beyan eden katılımcıların dijital okuryazarlık toplam ve bilgi okuryazarlık alt boyutlara ilişkin toplam ortalamaların daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Annesinin özel sektörde kendi işini yaptığını beyan eden bireylerin siber mağduriyet ilişkin toplam ortalama puanlarının diğer gruplara kıyasla daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Babasının kamuda çalıştığını beyan eden bireylerin özel sekterde (Çalışan) olduğunu beyan eden bireylere göre bilgi okuryazarlık alt toplam ortalama puanlarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Araştırmaya katılan bireylerin Dijital Okuryazarlık ve Bilgi Okuryazarlık puanları ile e-zorbalık puanları arasında negatif zayıf düzeyde anlamlı ilişkiler bulunurken, e-zorbalık ve e-mağduriyet düzeyleri arasında pozitif orta düzeyde anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Sonuç olarak, bireylerin dijital platformlarda bilinçli ve etik davranışlar sergilemeleri e-zorbalık yaşatma ve e-zorbalık yaşama ihtimalini düşürmektedir.
Yayın bilgileri: Dergi: Trakya Eğitim Dergisi · Yazarlar: Tuba Sakallı, Yaşar Barut, Emre Demirtaş, Soner Çankaya · DOI: 10.24315/tred.1746421
